Hizmet · 09 / 26
Esas Sözleşme Değişikliği
Esas sözleşme değişikliği, anonim şirket esas sözleşmesinin veya limited şirket sözleşmesinin genel kurul kararıyla değiştirilip ticaret siciline tescil ve ilan ettirilmesi işlemidir. Unvan, işletme konusu ve yönetim hükümleri bu yolla değişir. Karar nitelikli nisapla alınır; değişiklik tescilden önce üçüncü kişilere karşı hüküm doğurmaz.
01 · Genel bakış
Esas Sözleşme Değişikliği Nedir?
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) m. 452’ye göre genel kurul, müktesep ve vazgeçilmez haklar saklı kalmak üzere esas sözleşmenin bütün hükümlerini değiştirebilir. Bu yetki devredilemez; yönetim kurulu veya müdürler değişikliğe kendileri karar veremez (TTK m. 408/2-a, 616/1-a). Ticaret unvanı, işletme konusu, süre, yönetim kurulu yapısı, temsil, pay devri ve ilan hükümleri bu kapsamdadır. Unvanda şirket türü ve işletme konusu gösterilir (TTK m. 43). Sermaye artırımı, sermaye azaltımı ve merkez nakli de birer sözleşme değişikliğidir; ancak özel belgeler ve usul gerektirdiğinden ayrı sayfalarda ele alınır.
Anonim şirkette yönetim kurulunun karara bağladığı değişiklik tasarısı, değişecek maddelerin eski ve yeni şekliyle çağrı ilanında yer alır (TTK m. 453; Genel Kurul Yönetmeliği m. 11/1-ç). Karar, sermayenin en az yarısının temsil edildiği toplantıda mevcut oyların çoğunluğuyla alınır (TTK m. 421/1). İşletme konusunun tamamen değiştirilmesi, imtiyazlı pay oluşturulması ve nama yazılı payların devrinin sınırlandırılması sermayenin en az %75’inin olumlu oyunu gerektirir (TTK m. 421/3). İmtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal eden değişiklik, özel kurulca onaylanmadan veya onaylanmış sayılmadan tescil edilemez (TTK m. 454; TSY m. 71/3).
Limited şirkette şirket sözleşmesi, sözleşmede aksi öngörülmemişse esas sermayenin üçte ikisini temsil eden ortakların kararıyla değiştirilir (TTK m. 589/1). İşletme konusu, oyda imtiyaz ve pay devri gibi önemli konularda temsil edilen oyların üçte ikisi ile oy hakkı bulunan esas sermayenin salt çoğunluğu birlikte aranır (TTK m. 621/1). Çağrı en az on beş gün önce yapılır; yazılı onay yoluyla toplantısız karar da alınabilir (TTK m. 617). Limited şirkette Bakanlık temsilcisi aranmaz (TTK m. 617/3); anonim şirkette işletme konusu değişikliğinde, izne tabi olmayan tek pay sahipli şirket hariç, temsilci zorunludur (Genel Kurul Yönetmeliği m. 32).
Bankalar, sigorta ve faktoring şirketleri ile holdingler gibi Bakanlık iznine tabi anonim şirketlerde değişiklik için önce izin alınır, genel kurul ancak izinden sonra toplanır (TTK m. 333; Genel Kurul Yönetmeliği m. 7/2). Tescil, merkezin kayıtlı olduğu müdürlükten kural olarak 15 gün içinde istenir (TTK m. 30; TSY m. 71/2, 92/2). Fiziki defterden alınan karar noterce onaylanır; güvenli elektronik imzalı kararda (TSY m. 13/5) ve ETDS’den alınan doğrulama kodlu örnekte noter onayı aranmaz. Bu hizmette tadil metninin ve genel kurul belgelerinin hazırlığını, MERSİS başvurusunu ve müdürlük nezdindeki tescil sürecini yürütüyoruz.
Kimler için
- Unvanını değiştirecek şirketler
- Amaç ve konusunu değiştirecekler
- Yönetim veya temsil yapısı değişenler
- Pay devri hükümlerini düzenleyenler
- Anonim ve limited şirketler
02 · Hukuki dayanak
Hukuki Dayanak ve Mevzuat
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunum. 452–455
- Genel kurulun esas sözleşmeyi değiştirme yetkisini, tasarının eski hükümlerle birlikte ilanını, imtiyazlı pay sahipleri özel kurulunu ve değişikliğin tescil ve ilanını düzenler.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunum. 333, 408, 416, 421
- Bakanlık iznine tabi şirketleri, değişikliğin genel kurulun devredilemez yetkisinde olmasını, çağrısız genel kurulu ve anonim şirkette esas sözleşme değişikliğinde aranan toplantı ve karar nisaplarını düzenler.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunum. 589, 616, 617, 621
- Limited şirkette şirket sözleşmesinin değiştirilmesini, genel kurulun yetkisini, çağrı ve yazılı onayla karar alma usulünü ve önemli kararlardaki nitelikli nisabı düzenler.
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunum. 30, 36, 43
- Tescili isteme süresini, sicil kayıtlarının ilanı izleyen iş günü üçüncü kişilere karşı sonuç doğurmasını ve sermaye şirketlerinin ticaret unvanında aranan unsurları düzenler.
- Ticaret Sicili Yönetmeliği (TSY)m. 13, 33, 34, 71, 92
- E-imzalı belgede noter onayı aranmamasını, tescil süresini, müdürlüğün incelemesini ve anonim ile limited şirkette genel sözleşme değişikliği başvurusunda verilecek belgeleri düzenler.
- Anonim Şirketlerin Genel Kurul Toplantılarının Usul ve Esasları ile Bu Toplantılarda Bulunacak Bakanlık Temsilcileri Hakkında Yönetmelik (Genel Kurul Yönetmeliği)m. 7, 11, 14, 15, 26, 32, 35
- İzne tabi şirketlerde genel kurulun izinden sonra yapılmasını, çağrıda değişen maddelerin eski ve yeni şeklini, tek pay sahipli şirketteki kolaylıkları, toplantıda bulundurulacak tasarıyı, tutanağı, Bakanlık temsilcisinin zorunlu olduğu toplantıları ve başvuru süresini düzenler.
03 · Adımlar
İşlem Adımları
Değişikliğin kapsamının ve nisabın belirlenmesi
Değişecek maddeler, tescilli güncel sözleşme üzerinden belirlenir; konunun TTK m. 421’deki veya m. 621’deki nitelikli nisaba, Bakanlık iznine ya da Bakanlık temsilcisine tabi olup olmadığı kontrol edilir. Unvan değişecekse MERSİS’te unvanın uygunluğu önceden incelenir.
Tadil metninin hazırlanması
Değişen maddelerin eski ve yeni şeklini gösteren tadil metni hazırlanır. Anonim şirkette tasarıyı yönetim kurulu karara bağlar (TTK m. 453); limited şirkette tasarı, genel kurulu çağıran müdürlerce gündeme eklenir.
İzin ve Bakanlık temsilcisi başvurusu
İzne tabi anonim şirkette Bakanlık izni MERSİS üzerinden alınır ve genel kurul izinden sonra yapılır. İşletme konusu değişikliği gibi temsilcinin zorunlu olduğu gündemlerde başvuru toplantıdan en az on gün önce yapılır (Genel Kurul Yönetmeliği m. 7/2, 35/1).
Çağrı veya çağrısız toplantı
Anonim şirkette çağrı en az iki hafta önce, değişen maddelerin eski ve yeni şekliyle ilan edilir (TTK m. 414/1, 453); limited şirkette süre en az on beş gündür, sözleşmeyle on güne inebilir (TTK m. 617/2). Tüm pay sahipleri hazır ve itirazsızsa çağrısız toplanılır (TTK m. 416).
Genel kurul kararı ve tutanak
Değişiklik, şirket türüne ve konuya göre aranan nisapla kabul edilir; tutanakta toplantı nisabı ile her karar için olumlu ve olumsuz oy sayıları gösterilir (TTK m. 422/1; Genel Kurul Yönetmeliği m. 26/2). Tek pay sahipli şirkette karar yazılı alınır (TTK m. 408/3, 616/3).
İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulu
Anonim şirkette değişiklik imtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal ediyorsa özel kurul onayı alınır; imtiyazlı pay sahipleri genel kurulda gerekli nisapla olumlu oy vermişse ayrı toplantı gerekmez (TTK m. 454/4). Onay olmadan tescil istenemez (TSY m. 71/3).
MERSİS başvurusu ve müdürlüğe teslim
MERSİS’te esas sözleşme değişikliği başvurusu oluşturulup talep numarası alınır; İstanbul’da İTO uygulamasına göre randevuyla dilekçe, karar, tadil metni ve ekleri bölge temsilciliğine sunulur. Harç ve ilan ücreti güncel tarifeye göre ödenir.
Tescil, ilan ve kayıtların güncellenmesi
Müdürlük kararın sözleşmeye ve emredici hükümlere uygunluğunu inceler (TSY m. 34); değişiklik tescil edilip Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir. Unvan değişikliğinde kaşe, banka, KEP, e-fatura ve sözleşme kayıtları tescilden sonra güncellenir.
04 · Belgeler
Gerekli Belgeler
- MERSİS talep numarası ve randevu bilgisi
- Şirket kaşeli, yetkili imzalı ve ek dökümlü dilekçe
- Genel kurul kararının noter onaylı sureti (TSY m. 71/1-b, 92/1-a)
- Noter onayı yerine ETDS doğrulama kodlu veya güvenli e-imzalı karar
- Değişen maddelerin yeni şeklini gösteren tadil metni (TSY m. 71/1-c, 92/1-b)
- Anonim şirkette hazır bulunanlar listesinin aslı (izne tabi olmayan tek pay sahipli şirkette zorunlu değildir)
- Limited şirkette ayrıca düzenlenmişse hazirun cetveli; ortaklar kurulu kararında aranmaz
- Limited şirkette tüm ortaklar katılmadıysa çağrı ilanının yer aldığı sicil gazetesi ve iadeli taahhütlü mektup belgeleri
- Bakanlık temsilcisi zorunluysa temsilci atama yazısının aslı
- İzne tabi şirkette Bakanlık izin yazısının aslı ve onaylı tadil metni (TSY m. 71/1-a)
- Faaliyet konusu başka bir kurumun iznine tabiyse o kurumun izin veya uygun görüş yazısı
- İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulu kararının noter onaylı örneği (TSY m. 71/1-ç)
- Vekâleten katılım veya imzada vekâletname; tüzel kişi ortakta yetki belgesi
Belgeler ticaret sicili müdürlüğüne ve şirket türüne göre değişebilir; kesin liste ön görüşmede yazılı olarak verilir.
05 · Süreler
Süreler ve Sayısal Bilgiler
| Konu | Değer | Dayanak |
|---|---|---|
| Tescili isteme süresi | 15 gün (yetki çevresi dışında 1 ay) | Dayanak: TTK m. 30; TSY m. 33 |
| AŞ’de genel nisap | 1/2 temsil + mevcut oyların çoğunluğu | Dayanak: TTK m. 421/1 |
| AŞ’de ikinci toplantı (bir ay içinde) | Sermayenin en az 1/3’ü temsil edilir | Dayanak: TTK m. 421/1 |
| AŞ’de konunun tamamen değişmesi, imtiyazlı pay, nama yazılı pay devrinin sınırlanması | Sermayenin en az %75’inin olumlu oyu | Dayanak: TTK m. 421/3 |
| AŞ’de merkezin yurt dışına taşınması ve zarar kapatma yükümlülüğü | Sermayenin tümünün oybirliği | Dayanak: TTK m. 421/2 |
| Ltd. Şti.’de genel kural | Esas sermayenin 2/3’ünü temsil edenler | Dayanak: TTK m. 589/1 |
| Ltd. Şti.’de işletme konusu, oyda imtiyaz, pay devri | 2/3 oy + sermayenin salt çoğunluğu | Dayanak: TTK m. 621/1-a, b, c |
| İmtiyazlı pay sahipleri özel kurulu toplantı nisabı | İmtiyazlı sermayenin %60’ı | Dayanak: TTK m. 454/3 |
| Üçüncü kişilere karşı hüküm | Tescil ve ilanı izleyen iş günü | Dayanak: TTK m. 36/1, 455 |
06 · Dikkat
Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Anonim şirkette çağrı ilanında değişen maddelerin eski ve yeni şekli yer almazsa karar tartışmalı hâle gelir ve tescil aksayabilir (TTK m. 453; Genel Kurul Yönetmeliği m. 11/1-ç).
- İşletme konusu maddesi değişen anonim şirket genel kurulunda Bakanlık temsilcisi yoksa alınan kararlar geçerli değildir; izne tabi olmayan tek pay sahipli şirketler bunun dışındadır (Genel Kurul Yönetmeliği m. 32/1-a, 32/2, 32/4).
- Konunun tamamen değiştirilmesi, sermayenin dörtte üçünün olumlu oyunu gerektirir; kısmi değişiklik sanılarak salt çoğunlukla alınan karar sicilde reddedilebilir (TTK m. 421/3).
- Limited şirkette genel kural esas sermayenin üçte ikisidir; m. 621’de sayılan konularda o maddedeki nisap uygulanır ve iki ölçüt farklı hesaplandığından oy dağılımı önceden kontrol edilmelidir.
- Bakanlık iznine tabi şirkette izin alınmadan yapılan genel kurul, değişiklik için yeterli değildir; toplantı ancak izinden sonra yapılır (Genel Kurul Yönetmeliği m. 7/2).
- Yeni unvanın veya hükmün tescilden önce fatura ve sözleşmelerde kullanılması risklidir; değişiklik tescilden önce üçüncü kişilere karşı hüküm doğurmaz (TTK m. 455).
- Sermaye artırımı veya merkez nakli genel tadil dosyasıyla sunulursa eksik kalır; bu işlemler TSY’de ayrı belgeler ister. Başka ildeki şube kayıtları için müdürlük uygulaması teyit edilmelidir.
07 · Soru ve cevap
Esas Sözleşme Değişikliği: Sık Sorulan Sorular
Esas sözleşme değişikliği nasıl yapılır?
Esas sözleşme değişikliği, tadil metninin hazırlanması, genel kurulda gerekli nisapla kabul edilmesi ve kararın MERSİS üzerinden ticaret siciline tescil ettirilmesiyle yapılır. Anonim şirkette yönetim kurulu tasarıyı karara bağlar ve değişen maddelerin eski ve yeni şekli çağrıda ilan edilir (TTK m. 453). Müdürlüğe genel kurul kararı ile değişen maddelerin yeni metni sunulur (TSY m. 71, 92). Değişiklik Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir.
Anonim şirkette esas sözleşme değişikliği hangi nisapla alınır?
Anonim şirkette esas sözleşme değişikliği, kural olarak sermayenin en az yarısının temsil edildiği genel kurulda mevcut oyların çoğunluğuyla alınır (TTK m. 421/1). İlk toplantıda nisap sağlanamazsa bir ay içinde yapılan ikinci toplantıda sermayenin üçte biri yeterlidir. İşletme konusunun tamamen değiştirilmesi, imtiyazlı pay oluşturulması ve nama yazılı pay devrinin sınırlandırılması sermayenin en az %75’inin olumlu oyunu gerektirir (TTK m. 421/3).
Limited şirkette şirket sözleşmesi değişikliği nasıl yapılır?
Limited şirkette şirket sözleşmesi, sözleşmede aksi öngörülmemişse esas sermayenin üçte ikisini temsil eden ortakların genel kurul kararıyla değiştirilir (TTK m. 589/1). İşletme konusu, oyda imtiyaz ve pay devri gibi konularda temsil edilen oyların üçte ikisi ile esas sermayenin salt çoğunluğu birlikte aranır (TTK m. 621/1). Karar toplantıda veya ortakların yazılı onayıyla alınabilir (TTK m. 617/4). Tadil metnini içeren karar MERSİS üzerinden tescil ettirilir.
Esas sözleşme değişikliğinde Bakanlık temsilcisi gerekir mi?
Esas sözleşme değişikliğinde Bakanlık temsilcisi, yalnızca belirli anonim şirket genel kurullarında zorunludur. İşletme konusu değişikliği, sermaye artırımı veya azaltımı ve kayıtlı sermaye işlemleri gündemdeyse temsilci gerekir; izne tabi şirketlerin bütün genel kurullarında, elektronik ve yurt dışı toplantılarda da aranır (Genel Kurul Yönetmeliği m. 32/1). Bunlar dışında yalnızca unvan veya yönetim maddesi değişiyorsa zorunlu değildir. Limited şirketlerde ve izne tabi olmayan tek pay sahipli anonim şirketlerde aranmaz (m. 32/2).
Esas sözleşme değişikliği kaç gün içinde tescil edilmelidir?
Esas sözleşme değişikliğinin tescili, genel kurul kararı tarihinden itibaren 15 gün içinde istenmelidir; müdürlüğün yetki çevresi dışında oturanlar için süre 1 aydır (TTK m. 30; TSY m. 33). Anonim şirkette tescili yönetim kurulu, limited şirkette müdürler ister (TSY m. 71/2, 92/2). Süresinde başvurulmazsa müdürlük otuz gün içinde başvuruya davet eder; davete uyulmazsa idari para cezası uygulanır (TSY m. 36). Belgelerde eksiklik varsa müdürlük tamamlama süresi verir.
Esas sözleşme değişikliği için hangi belgeler gerekir?
Esas sözleşme değişikliği için temel belgeler dilekçe, genel kurul kararının noter onaylı sureti ve değişen maddelerin yeni metnidir (TSY m. 71/1, 92/1). ETDS doğrulama kodlu veya güvenli elektronik imzalı kararda noter onayı aranmaz (TSY m. 13/5). Anonim şirkette hazır bulunanlar listesi, gerekiyorsa Bakanlık temsilcisi atama yazısı, izin yazısı ve özel kurul kararı eklenir. Limited şirkette tüm ortaklar katılmadıysa çağrı ilanının yer aldığı sicil gazetesi ve iadeli taahhütlü mektup belgeleri de istenir.
Şirket unvanı değişikliği esas sözleşme değişikliği midir?
Evet, şirket unvanı değişikliği bir esas sözleşme değişikliğidir ve genel kurul kararıyla yapılıp tescil ettirilir. Unvan, anonim şirket esas sözleşmesinin ve limited şirket sözleşmesinin zorunlu unsurudur (TTK m. 339/2-a, 576/1-a). Yeni unvanda şirket türünü gösteren ibare ile işletme konusu yer almalıdır (TTK m. 43). Daha önce tescilli bir unvandan ayırt edilemiyorsa ek yapılır (TTK m. 45). Yeni unvan tescilden sonra kullanılmalıdır.
Esas sözleşme değişikliği ne zaman geçerli olur?
Esas sözleşme değişikliği, üçüncü kişilere karşı tescilden önce hüküm ifade etmez ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’ndeki ilanını izleyen iş gününden itibaren sonuç doğurur (TTK m. 36/1, 455). Bu nedenle yeni unvan veya hüküm, tescil ve ilan tamamlanmadan fatura ve sözleşmelerde kullanılmamalıdır. İmtiyazlı pay sahiplerinin haklarını ihlal eden değişiklik, özel kurulca onaylanmadıkça veya onaylanmış sayılmadıkça uygulanamaz ve tescil edilemez (TTK m. 454/1, 454/5; TSY m. 71/3).
Bakanlık iznine tabi şirketlerde esas sözleşme değişikliği nasıl yapılır?
Bakanlık iznine tabi anonim şirketlerde esas sözleşme değişikliği için önce Ticaret Bakanlığından MERSİS üzerinden izin alınır, genel kurul ancak izinden sonra toplanır (TTK m. 333; Genel Kurul Yönetmeliği m. 7/2). Bankalar, sigorta, faktoring ve finansal kiralama şirketleri, holdingler ve sermaye piyasası kurumları bu gruptadır. Bu şirketlerin her genel kurulunda Bakanlık temsilcisi bulunur; tescilde izin yazısının aslı ve onaylı tadil metni sunulur.