Sermaye Azaltımı ve Artırımının Eş Zamanlı Yapılması

Kimler için

• Sermaye kaybı yaşayan şirketler
• TTK m. 376/2 kapsamındaki şirketler
• Bilanço zararını silmek isteyenler
• Yeni ortakla yeniden yapılanacaklar
• Anonim ve limited şirketler

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunum. 376/2, 473, 633

Sermaye kaybında genel kurulun tamamlama kararını, azaltılan kısmın yerine yeni pay çıkarılması hâlini ve azaltma raporunu düzenler; limited şirkette sermaye kaybı hükümlerini kıyasen uygular.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunum. 344, 421, 456, 459, 461

Anonim şirkette nakdi taahhüdün ödenmesini, esas sözleşme değişikliği nisabını, artırımın üç aylık tescil süresini, payların taahhüdünü ve rüçhan hakkını düzenler.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunum. 585, 589, 591, 592, 621

Limited şirkette peşin ödeme şartının uygulanmamasını, sözleşme değişikliği ve artırım nisaplarını, ortakların rüçhan hakkını ve azaltım hükümlerinin kıyasen uygulanmasını düzenler.

Ticaret Sicili Yönetmeliği (TSY)m. 13/5, 80–82, 97–99

Eş zamanlı azaltım ve artırımda istenen belgeleri, banka mektubunu, iki işlemin birlikte tescilini, sıfıra indirmede eski payların iptalini ve e-imzalı belgede noter onayı aranmamasını düzenler.

TTK m. 376 Uygulama Tebliği (RG 15.09.2018/30536)m. 7, 10

Sermaye kaybında genel kurulun alabileceği kararları ve sermayenin kayıp kadar azaltılıp eş zamanlı olarak istenilen tutarda artırılmasını düzenler.

AŞ Genel Kurul Toplantıları ve Bakanlık Temsilcileri Yönetmeliğim. 32

Gündeminde sermaye azaltımı ve artırımı bulunan anonim şirket genel kurulunda Bakanlık temsilcisini zorunlu tutar; izne tabi olmayan tek pay sahipli şirketleri ayırır.

1. 1

   Zarar ve özvarlık durumunun tespiti

   Son yıllık veya ara bilançoya göre karşılıksız kalan sermaye, azaltılacak ve artırılacak tutar belirlenir. Sermayenin ödendiğine, karşılıksız kalıp kalmadığına ve özvarlığa ilişkin YMM veya SMMM raporu, denetime tabi şirkette denetçi raporu hazırlatılır (TSY m. 81/1-d, 98/1-d).

2. 2

   Azaltma raporu ve tadil metni

   Yönetim kurulu, limited şirkette müdürler azaltmanın sebeplerini, amacını ve yöntemini gösteren raporu hazırlar. Sermaye maddesinin azaltım ve artırımı birlikte gösteren yeni metni MERSİS’te oluşturulur ve talep numarası alınır.

3. 3

   Genel kurul çağrısı ve gündem

   Azaltma raporu istendiğinden gündemde ve çağrıda işlemin sebebi, amacı ve yöntemi ihtiyaten açıklanır (TTK m. 473/1). Anonim şirkette Bakanlık temsilcisi istenir; tüm ortakların katılmayacağı toplantıda çağrı usulüne uyulur.

4. 4

   Eş zamanlı azaltım ve artırım kararı

   Genel kurul aynı kararla raporu onaylar, sermayeyi azaltır ve en az azaltılan tutar kadar artırır. Yeni payların kimlerce taahhüt edildiği gösterilir; rüçhan hakkı kısıtlanacaksa kanuni şart ve nisaplar aranır (TTK m. 461/2, 591/2, 621/1-e).

5. 5

   Yeni pay alma (rüçhan) hakkının kullandırılması

   Yönetim kurulu, en az 15 gün süre veren rüçhan kararını artırım tescilinden önce tescil ve ilan ettirir (TTK m. 461/3; TSY m. 74/1); İTO, tüm pay sahiplerinin katıldığı oybirliğiyle alınan kararda bunu aramaz. Limited şirkette de en az 15 gün süre verilir (TTK m. 591/3).

6. 6

   Sermaye ödemesi ve banka mektubu

   Azaltılan tutar kadar artırılan sermayenin tamamı şirket adına bankaya yatırılır. Aşan kısımda anonim şirkette en az dörtte biri, limited şirkette sözleşmede öngörülen tutar tescilden önce ödenir ve banka mektubu alınır (TSY m. 81/1-b, 98/1-b).

7. 7

   Rekabet Kurumu payı ve müdürlüğe başvuru

   Artırılan tutar üzerinden Rekabet Kurumu payı ödenir. İstanbul’da randevuyla dilekçe, karar, rapor, tadil metni, banka mektubu ve meslek mensubu raporu müdürlüğe teslim edilir; karar ile MERSİS’teki metin birebir aynı olmalıdır.

8. 8

   Birlikte tescil, ilan ve pay kayıtları

   Azaltım ve artırım eş zamanlı tescil edilir ve sicil gazetesinde ilan olunur (TSY m. 82/1, 99/1). Anonim şirkette sermaye sıfıra indirilmişse eski payların tamamının iptali tescil edilir (TSY m. 82/2); pay defteri ve pay senetleri güncellenir.

• MERSİS talep numarası ile kaşeli, yetkili imzalı ve ek dökümlü dilekçe
• Eş zamanlı azaltım ve artırım kararının noter onaylı sureti; ETDS doğrulama kodlu örnekte ve güvenli e-imzalı kararda noter onayı aranmaz (TSY m. 13/5)
• Yönetim kurulunca (limited şirkette müdürlerce) hazırlanıp genel kurulca onaylanan azaltma raporu
• Azaltım ve artırımı birlikte gösteren değişik sermaye maddesi metni
• Hazirun cetveli (izne tabi olmayan tek pay sahipli AŞ’de aranmaz; limited şirkette düzenlenmişse)
• Anonim şirkette Bakanlık temsilcisi atama yazısının aslı (temsilci zorunluysa)
• Azaltılan tutar kadar artırımın tamamının, aşan kısımda gereken tutarın ödendiğini gösteren banka mektubu
• Sermayenin ödendiğine ve özvarlığa ilişkin YMM veya SMMM raporu ve faaliyet belgesi; denetime tabi şirkette denetçi raporu
• Anonim şirkette yönetim kurulu beyanı (TTK m. 457)
• Artırılan tutar üzerinden ödenen Rekabet Kurumu payı belgesi
• Paylar değişik sözleşmede taahhüt edilmemişse iştirak taahhütnameleri
• Limited şirkette sözleşmede ek ödeme yükümlülüğü varsa tamamen ödendiğini gösteren belge
• İzne tabi şirketlerde Bakanlık veya ilgili kurumun izin ya da uygun görüş yazısı

Belgeler ticaret sicili müdürlüğüne ve şirket türüne göre değişebilir; kesin liste ön görüşmede yazılı olarak verilir.

• Artırım azaltılan tutarın altında kalırsa işlem eş zamanlı sayılmaz; alacaklılara üç çağrı ve iki aylık bekleme içeren olağan azaltım usulü uygulanır; zarar açığı oranındaki azaltımda çağrıdan vazgeçilebilir (TSY m. 79, 96; TTK m. 474/2).
• Azaltılan tutar kadar artırılan sermayenin tamamı tescilden önce ödenip banka mektubuyla gösterilmezse başvuru tamamlanmış sayılmaz (TSY m. 81/1-b, 98/1-b).
• Yeni payların rüçhan hakkı usulüne uygun kısıtlanmadan üçüncü kişilere verilmesi, kararın iptali riskini doğurur (TTK m. 461/2, 591, 621/1-e).
• Anonim şirkette artırım, karar tarihinden itibaren üç ay içinde tescil edilmezse karar geçersiz hâle gelir (TTK m. 456/3); artırım için öngörülen 30 günlük başvuru süresinin de gözetilmesi ihtiyatlıdır (TSY m. 72/1, 93/1).
• Limited şirkette sözleşmede öngörülen ek ödeme yükümlülükleri tamamen ödenmeden zarar kapatma amaçlı azaltım tescil edilmez (TTK m. 592/1; TSY m. 97/3, 99/1).
• Anonim şirkette Bakanlık temsilcisi bulunmadan yapılan genel kurulda alınan karar, izne tabi olmayan tek pay sahipli şirketler dışında tescil edilmez.
• İşlem sonunda sermaye anonim şirkette 250.000 TL’nin, limited şirkette 50.000 TL’nin altında kalamaz (TTK m. 332, 580); anonim şirkette sermaye sıfıra indiriliyorsa eski payların tamamının iptali de tescil ettirilmelidir (TSY m. 82/2).